Verbinding, veiligheid, vertrouwen en vooruitgang....

De afgelopen tijd realiseerde ik me dat mijn werk bij The Headroom en mijn rol als lid van een Raad van Toezicht eigenlijk veel minder ver uit elkaar liggen dan je op het eerste gezicht zou denken.
Veel mensen kennen mij vanuit The Headroom. Van het oplossen van gedoe binnen teams, want laten we het vooral noemen zoals het is 😉. Van het coachen en ontwikkelen van vrouwen, leiderschapsprogramma’s, perceptiescans en teamontwikkeling. Op papier behoorlijk verschillende trajecten. Maar als ik ernaar kijk, loopt er eigenlijk één duidelijke rode draad door alles wat ik doe: Verbinding, veiligheid en vertrouwen creëren om echte beweging mogelijk te maken.

Want of ik nu met één persoon werk, met een team, met leiders of vanuit mijn rol als toezichthouder naar een organisatie kijk, uiteindelijk begint het steeds met dezelfde vraag: Wat speelt hier werkelijk? Niet alleen: wat zien we aan de buitenkant? Maar vooral: wat zit daaronder? Waarom zegt een leidinggevende eigenaarschap te willen, maar blijft hij of zij ondertussen zelf overnemen? Waarom zegt een team dat het open met elkaar communiceert, terwijl iedereen feilloos weet welke onderwerpen vooral níét op tafel komen? Waarom weten we soms rationeel dondersgoed welke stap nodig is, maar houden onze eigen overtuigingen, aannames en die hardnekkige stemmetjes in ons hoofd ons tegen om hem ook daadwerkelijk te zetten? En waarom kunnen organisaties zeggen dat ze willen veranderen, terwijl ze ondertussen, vaak zonder het zelf door te hebben, stevig vasthouden aan hoe het altijd ging?

Daar begint voor mij het echte werk. Niet bij nóg een model, nóg een plan of nóg een training. Maar bij mensen die zich veilig genoeg voelen om eerlijk te zeggen wat ze zien, denken en ervaren. Want zonder verbinding ontstaat er geen echte veiligheid. En zonder veiligheid krijgt vertrouwen nauwelijks de kans om te groeien.
En juist dat vertrouwen is nodig om verder te komen dan het sociaal wenselijke antwoord. Tegelijkertijd betekent veiligheid voor mij absoluut niet dat het comfortabel moet blijven. Integendeel. Juist wanneer er voldoende veiligheid, verbinding én vertrouwen zijn, kun je het gesprek voeren dat misschien al veel te lang niet gevoerd wordt.
Dan mag het schuren. Dan mag iemand iets zeggen wat binnenkomt. Dan kun je feedback ontvangen zonder die onmiddellijk te verklaren, te relativeren of terug te kaatsen. En dan kun je onderzoeken welk aandeel je zélf hebt in een situatie of patroon waar je tegelijkertijd behoorlijk last van hebt.
Veiligheid is voor mij niet de afwezigheid van spanning. Het is weten dat die spanning er mag zijn, zonder dat de verbinding verdwijnt. En vertrouwen ontstaat vervolgens niet doordat we tegen elkaar zeggen dat het er is. Het ontstaat doordat je ervaart dat je je kunt uitspreken. Dat er werkelijk naar je geluisterd wordt. Dat verschil van inzicht er mag zijn. En dat iets ongemakkelijks zeggen niet betekent dat de relatie meteen onder druk komt te staan. Precies daar ontstaat ruimte voor beweging.

Diezelfde rode draad herken ik in mijn rol als lid van een Raad van Toezicht. Mijn positie is daar natuurlijk een andere. Ik ben daar geen coach. Maar een van de taken van een toezichthouder is voor mij wel om te kijken of een organisatie niet alleen vandaag goed functioneert, maar ook in staat is om mee te bewegen met wat morgen van haar gevraagd wordt.
En daarvoor is het niet genoeg om alleen naar cijfers, strategie, plannen en resultaten te kijken. Je wilt ook weten wat er werkelijk ín een organisatie gebeurt. Is er voldoende veiligheid voor mensen om zich uit te spreken, juist wanneer hun boodschap ongemakkelijk is? Is er verbinding tussen mensen, tussen verschillende lagen van de organisatie én met de wereld daarbuiten? Is er voldoende vertrouwen om ook datgene te vertellen waarvan je niet zeker weet hoe het ontvangen wordt?
Worden verschillende geluiden daadwerkelijk gehoord? Of horen we vooral wat we graag willen horen? En durft een organisatie zichzelf eerlijk de vraag te stellen: Wie zijn we, waar staan we voor en past de manier waarop we het altijd hebben gedaan nog bij de wereld van vandaag én morgen? Want als mensen zich niet veilig voelen of onvoldoende vertrouwen ervaren om zich uit te spreken, krijg je maar een deel van het verhaal.

En als toezichthouder vind ik juist dát een wezenlijke vraag: Hebben wij voldoende zicht op wat er werkelijk speelt om goed toezicht te kunnen houden?
Ook dat vraagt soms dat je verder kijkt dan wat er op papier staat. Dat je nieuwsgierig blijft naar wat schuurt. Dat je vragen durft te stellen waarop misschien niet onmiddellijk een comfortabel antwoord komt. Dat je verschillende perspectieven wilt horen. En dat je onderzoekt of een organisatie nog steeds doet wat ze zegt te willen doen. Niet om op de stoel van de bestuurder te gaan zitten. Wel om vanuit je eigen verantwoordelijkheid scherp én betrokken te blijven.

En daar komen die twee werelden voor mij weer heel dicht bij elkaar. Want of ik nu coach, een team begeleid, met leiders werk of aan een RvT-tafel zit: ik wil weten wat er werkelijk speelt. Ik wil bijdragen aan een omgeving waarin mensen het ook daadwerkelijk dúrven te zeggen. En vervolgens eerlijk kijken naar wat ons denken doet met ons gedrag en welk resultaat we daarmee, soms totaal onbedoeld, zelf in stand houden. Niet om eindeloos te analyseren. Maar om te kunnen bewegen. Misschien is dát uiteindelijk wel mijn rode draad:
Verbinding maakt veiligheid mogelijk. Veiligheid geeft ruimte om vertrouwen te laten groeien. Vertrouwen maakt het mogelijk om werkelijk eerlijk te zijn ook als het schuurt. Eerlijkheid maakt beweging mogelijk. En beweging is nodig voor vooruitgang.
Of het nu gaat om één mens, een team, leiderschap of een hele organisatie.

En gelukkig horen daar voor mij ook relativering en humor bij. Want veiligheid, verbinding en vertrouwen ontstaan wat mij betreft niet doordat we met z’n allen heel serieus gaan zitten kijken. 😉
En weer door….

Groet Yvonne